14 nvMbr
1702: rwjw slwhI cMd dy Bog ‘qy gurU goibMd isMG bswlI gey
bswlI (inrmohgVH Aqy kIrqpur swihb qoN 13-14 iklomItr dUr) iek phwVI ipMf hY[ 1700 sMn ivc ieh iek in`kI ijhI irAwsq sI ijs dw rkbw iek pwsy sqluj dirAw dI h`d qk sI qy dUjy pwsy srsw ndI qk[ ies dw rwjw slwhI cMd sI[ slwhI cMd dI pqnI rwxI hIrw dyvI iblwspur dI rwxI cMpw (BIm cMd dI mW Aqy Ajmyr cMd dI dwdI) dI s`kI BYx sI[ rwxI cMpw (mOq 1691) Aw^rI swhW q`k gurU drbwr dI syvwdwr rhI sI[ jdoN hIrw dyvI qy slwhI cMd ƒ pqw l`gw ik Ajmyr cMd ny dZw kr ky gurU swihb ’qy hmlw kIqw hY qy inrmohgVH dI Gyrw-bMdI kIqI hoeI hY qW aunHW ny Awpxw vzIr gurU jI v`l ByijAw qy aunHW ƒ inrmohgVH C`f ky bswlI Aw jwx vwsqy AwiKAw[ bswlI irAwsq srsw ndI dy dUjy pwr sI[ gurU swihb 15 AkqUbr nUM qVky vyly inrmohgVH qoN srsw ndI v`l c`l pey qW jo dirAw pwr kr ky bswlI jw skx[ auDr jdoN Ajmyr cMd ƒ ies dw pqw l`igAw qW aus ny gurU swihb ’qy hmlw kr id`qw[ gurU swihb ny is`K &OjW ƒ do ih`isAW ivc vMf id`qw qy Awp dirAw pwr kr gey[ ieDr BweI audY isMG dI AgvweI ’c isMGW ny qIrW Aqy golIAW dw AYsw mINh vrHwieAw ik iek vwr qW duSmxW dI qObw kr id`qI[ jdoN swrI &Oj pwr kr geI qW BweI audY isMG vI dirAw pwr kr gey qy gurU jI ƒ jw imly[ ies lVweI ivc BweI kysrw isMG, BweI gokl isMG qy kuJ hor is`K ShIdIAW pw gey[ Swm vyly gurU swihb bswlI phuMc gey[ bswlI dy lokW ny gurU swihb ƒ bVI grm-joSI nwl jI AwieAW AwiKAw[ gurU swihb rwjw slwhI cMd dy mihl ivc rhy qy isMGW vwsqy phwVI dy hyTW qMbU lw id`qy gey[ ieM\ kuJ idn dIvwn sjdy rhy[gurU swihb dy bswlI rihMidAW rwjw swlwhI cMd ny Ajmyr cMd ƒ smJw ky mslw h`l krvw idqw[ ies mgroN 30 AkqUbr 1700 dy idn gurU swihb vwips AnMdpur swihb cly gey[ 25 AkqUbr 1702 dy idn bswlI dw rwjw slwhI cMd cVHweI kr igAw[ aus dy Bog dy sbMD ivc guurU swihb 14 nvMbr 1702 dy idn bswlI gey[ slwhI cMd dI mOq mgroN Ajmyr cMd nUM smJwaux vwlw koeI nhIN sI irhw[
1986: huiSAwrpur ivc ihMdU dihSqgrdW v`loN is`KW ‘qy swrw h&qw hmly
nvμbr 1986 ivc ihMdUAW ny pμjwb, id`lI, hirAwxw, XU.pI. Aqy hor sUibAW ivc is`KW au~qy hmly kIqy qy aunHW dIAW jwiedwdW ƒ A`gW lweIAW[ ienHW ivc sB qoN vD guμfwgrdI huiSAwrpur ivc hoeI[ ihμdUAW ny eyQy 14 nvμbr ƒ is`KW au~qy pQrwE kIqw[ Agly idn 15 nvMbr ƒ gurU nwnk swihb dy gurpurb dy jlUs vyly is`KW au~qy pQrwE kIqw igAw pr jlUs dy nwl cldI pulIs ny koeI kwrvweI nw kIqI sgoN ihμdU dihSqgrdW dw swQ idqw[ dihSqgrd guμifAW dI Snw^q hox dy bwvjUd iksy ihμdU dI igR&qwrI nhIN kIqI geI[ solW nvμbr ƒ ihμdUAW ny iPr iehI guμfwgrdI dohrweI[ ies vwrI hYf kWstybl hrbμs isμG ’qy hmlw kIqw igAw[ aus dI vrdI pwV ky aus dI p`g lwh ky swV idqI[ ieh swrw kuJ kri&aU dy huMidAW kIqw igAw[ pr pulIs nwl vI ieho ijhI guμfwgrdI hox dy bwvjUd, ihμdUAW dw iek vI bμdw igR&qwr qk nw kIqw igAw[ iesy idn 12 is`KW dIAW p`gW lwh ky swVIAW geIAW[ pulsIAW qoN ielwvw sqvμq isμG, iSv isμG, Ajwieb isμG, blivμdr isμG qy cμnx isμG ƒ vI z^mI kIqw igAw[ ieh swry is`K iek bwrwq ivc Swiml sn[ brwq au~qy ihMdUAW ny p`Qr vI suty[ sqwrW nvμbr ƒ huiSAwrpur ’c Pyr guμfwgrdI kr ky dihSqgrd ihμdUAW dy iek v`fy hjUm ny mukwmI is`KW dw jIxw muhwl kr idqw[ is`KW dIAW kwrW, trYktrW au~qy hmly kIqy gey[ au~nI nvμbr ƒ huiSAwrpur dy ipμfW shoV, Awdyvwl, bYˆs, mrwdpur, Bwgμvwl, hrgV, ifgxw, ipplW vwlw, purhIrW vgYrw ivco is`KW dw iek jlUs huiSAwrpur AwieAw[ jlUs ƒ SihroN bwhr hI rok idqw igAw qy fI.sI. au~QoN mYmorMfm lY AwieAw[ Sihr ivc ihμdUAW ƒ kri&aU dOrwn vI is~KW au~uqy hmly krn dI KuulH sI pr is`K purAmn jlUs vI nhIN sn k`F skdy[ surjIq brnwlw dI srkwr vyly pμjwb ’c ihμdU qy is`K dy h`kW dw ieh &rk sI[
1986: rCpwl isMG klwnOr Aqy AjIq isMG bbr FufIAwlw nq nklI mukwbly ivc ShId
14 nvMbr 1986 dy idn pMjwb puls ny rCpwl isMG (pu`qr bMqw isMG, vwsI klwnOr, izlHw gurdwspur) nUM iek nklI mukwbly ivc ShId kr id`qw[iesy idn pMjwb puls ny AjIq isMG bbr (pu`qr krm isMG, vwsI FufIAwlw nq) nUM vI iek nklI mukwbly ivc ShId kr id`qw[
1989: inrml isMG DoqIAW nklI mukwbly ivc ShId
14 nvMbr 1989 dy idn pMjwb puls ny inrml isMG (pu`qr ipAwrw isMG, vwsI DoqIAW, izlHw AMimRqsr) nUM iek nklI mukwbly ivc ShId kr id`qw[
1990: suKcYn isMG BweI lwDU, mu`Kqwr isMG vrnwlw, srbjIq isMG swhbw bUh, bldyv isMG PqihgVH sBrw nklI mukwbly ivc ShId
14 nvMbr 1990 dy idn pMjwb puls ny suKcYn isMG aur& su`Kw (pu`qr drSn isMG, vwsI BweI lwDU) nUM iek nklI mukwbly ivc ShId kr id`qw[ iesy idn pMjwb puls ny mu`Kqwr isMG (vwsI vrnwlw), srbjIq isMG swhbw aur& frweIvr (vwsI bUh), bldyv isMG (vwsI PqihgVH sBrw &Irozpur) nUM vI nklI mukwbly ivc ShId kr id`qw[
1992 swihb isMG kwlyky, gurdyv isMG kwlyky qy srUp isMG rUpI, nklI mukwbly ivc ShId
14 nvMbr 1992 dy idn pMjwb puls ny swihb isMG (pu`qr ipAwrw isMG) qy gurdyv isMG (pu`qr gurmIq isMG), dovyN vwsI kwlyky, izlHw AMimRqsr Aqy srUp isμG aur& rUpI nUM nklI mukwbilAW ivc ShId kr id`qw[
1993: mnjIq isMG gRMQI kysgVH ny drbwr swihb ivc dIvwlI dobwrw mnwauxI SurU kIqI
31 AkqUbr 1993 dy idn Akwl q^q swihb ’qy BweI byAμq isμμG, BweI sqvμq isμG qy BweI kyhr isμG dI Xwd ivc AKμf pwT riKAw hoieAw sI[ iek mOky ’qy byAμq srkwr dy hukm ’qy ig`l ny drbwr swihb dy cwry pwsy pulIs qweInwq kr id`qI[ isr& bwhr hI nhIN, swrI pirkrmw Aqy Akwl q^q swihb dy mUhry vI pulIs ny kbzw kr ilAw[ pihlI nvμbr dy idn vI pulIs au~Qy hwizr rhI sI qW jo ShIdW dI Xwd ivc Akwl q^q swihb ’qy smwgm nw ho sky[ ies mOky ’qy guirμdr iFloN nW dy iek pulIs A&sr ny drbwr swihb Aqy Akwl q^q swihb dy mUhry dihSq vwlw mwhOl bxweI riKAw iek vwr qW Akwl q^q swihb dy AYkitμg muK syvwdwr mnjIq isμG ny eyQoN qk AwiKAw ik ‘‘pulIs ƒ drbwr swihb ’c bwhr lY jwE vrnw mYN kOm ƒ koeI nvW pRogrwm dy dyvWgw[” ies qy guirMdr iFloN ny jvwb id`qw, ‘‘quhwfy pRogrwmW dI kOx prvwh krdw ey?” nwl hI guirμdr iFloN ny kμtrol rUm ƒ vwierlYs kIqI qy AwiKAw, ‘‘ieh jQydwr bhuq boldw ey, mYN ies dw kI krW[” ies qy dUjy pwisEN Awvwz AweI ik ies ƒ nzr-Aμdwz kro[ ies mgroN vI swrw idn pulIs ny drbwr swihb ’qy kbzw krI riKAw[ ies qoN bwAd mnjIq isμG ny guirμdr iFloN ’qy kdy koeI AYkSn nhIN ilAw Aqy aus dy i^lw& koeI ‘hukmnwmw’ jwrI nw kIqw igAw[ ies qoN isr& 13 idn bwAd, 14 nvμbr 1993 dy idn, ihμdU dIvwlI dw iqauhwr mnw rhy sn[ AkwlI PUlw isMG dI ShIdI qoN bwAd drbwr swihb qy kwbz audwsI Aqy inrmly mhμqW ny vI iksy drbwr swihb ’c ihμdU dIvwlI dw iqauhwr mnwauxw SurU kr id`qw sI qW jo ies idn dy nW ’qy cVHwvw vDyry Aw sky[ aunHW ny ies mksd vwsqy bhwnw vI l`B ilAw ik gurU hirgoibμd swihb gvwlIAr dy iklHy ivcoN irhw ho ky ies idn AμimRqsr pu`jy sn[ (auN\ ieh g`l vI Zlq hY[ gurU hirgoibμd swihb gvwlIAr iklHy ’coN irhweI mgroN pihlI vwr pihlI mwG 1677 ibkrmI, Xwwin 28 dsμbr 1620, dy idn AμimRqsr Awey sn, nw ik dIvwlI vwly idn)[ is`KW ny drbwr swihb ‘qy hmlw kIqy jwx dy i^lw& ros vjoN 1984 qoN drbwr swihb ’c dIvwlI mnwauxw bμd kIqw hoieAw sI[ ipCly 13 swlW qoN kOm eynw drd hμfw rhI sI ik iksy ƒ (qy auh vI ihMdUAW dI) dIvwlI mnw ky ‘^uSIAW’ dw idKwvw krn dw i^Awl q`k nhIN sI skdw[ iPr ieh vI nhIN sI ik auh drd ^qm jW G`t ho igAw sI; Ajy vI hr roz bygunwh is`KW nUM kql kIqw jw irhw sI[ Ajy isr& 13 idn pihlW, BweI byAμq isμG dI Xwd ’c r`Ky smwgm ƒ rokx vwsqy, guirμdr iFloN dI AgvweI hyT pμjwb pulIs ny drbwr swihb ’qy kbzw kr ky kri&aU vwlI hwlq pYdw kr id`qI sI Aqy drbwr swihb dI byAdbI kIqI sI[ (ies kr ky Akwl q^q swihb qoN kOm ƒ koeI pYZwm id`qw jwxw cwhIdw sI nw ik ihμdUAW dy iqauhwr dI ^uSI ’c dIvy jgwxy)[ pr kysgVH dy gRMQI mnjIq isMG (audo AYkitMg syvwdwr Akwl q^q) ny 14 nvMbr dy idn dIvwlI mnwaux dw hukm jwrI kr id`qw[ audoN mnjIq isMG Awpxy Awp nUM kOm dw hwkm smJdw huMdw sI[ Akwl q^q dy muK syvwdwr v`loN Awpxy Awp nUM hwkm smJx dI hrkq sB qoN pihlW jsbIr isMG rofy ny kIqI sI Aqy mgroN ies nUM hYNkV nwl mnjIq isMG ny hI vriqAw sI[ (ies swry bwry q&sIl nwl jwxn vwsqy pVHo ikqwb: “is`K qvwrI^ ivc Akwl q^q swihb dw rol”)[
2013: gurb^S isMG ny jylHW ivc kYd is`KW dI irhweI vwsqy mrn vrq r`iKAw
14 nvMbr 2013 dy idn BweI gurb^S isMG (vwsI hirAwxw) ny aumr kyd dIAW szw Bugqx dy bwvjUd vI jylHW ivc kYd 5 is`KW (lwl isMG gujrwq, gurdIp isMG krnwtk, lKivMdr isMG, gurmIq isMG qy SmSyr isMG cMfIgVH) dI irhweI vwsqy, gurduAwrw AMb swihb mohwlI dI grwaUNf ivc mrn vrq SurU kIqw[ mgroN ies ivc virAwm isMG (XU.pI.) dw CyvW nW vI Swiml kr id`qw igAw[ aus ny ieh vrq bihs-gocrw qrIky nwl 27 dsMbr nUM ^qm kIqw[ ies dOrwn ienHW ivcoN 4 is`KW nUM 14-14 idn dI pYrol ‘qy irhw kIqw igAw pr auh dobwrw jylH iljwey gey[
hrijMdr isMG idlgIr